Rozwój umysłowy dziecka w pierwszych latach życia cz. 23

Ciekawy przykład utworzenia i poprawienia fałszywego ogólnego pojęcia zauważyłem przed kilku laty. Jędruś, syn dozorcy domu, wzrastał na małym podwórzu, żyjąc w rozczulającej przyjaźni z psem podwórzowym Nerusiem, którą to nazwę przekręcił na Zeteś. Czym był dla niego wówczas Zeteś? Jak się zdaje, pojęciem każdego czworonożnego zwierzęcia. Kiedy bowiem pewnego razu wyrwał się matce i […]
Kategoria: Rozwój dziecka

Rozwój umysłowy dziecka w pierwszych latach życia cz. 22

Na mocy fałszywego myślenia niejedno dziecko ma bardzo wielu wujków i ciotek. Czyż należy je wyprowadzić z błędu przez stosowne pouczenie? Nie potrzeba. Skoro dziecko rozszerzy swoje doświadczenie przez poznanie innych rodzin, samo poprawi swój fałszywy wniosek. Dziecko zrozumie wreszcie skład rodziny, za to zrozumienie narodowości przeprowadza znów na całym szeregu fałszywych sądów, pojęć i […]
Kategoria: Rozwój dziecka

Rozwój umysłowy dziecka w pierwszych latach życia cz. 21

Pierwsze myślenie jest zwykle fałszywe. Rozszerzające się doświadczenie prostuje coraz więcej fałszywość myślenia i wyprowadza je w końcu na prawdziwą drogę. Dziecko operuje zrazu tylko luźnymi wyobrażeniami. Aby zrozumieć świat, wypada mu te wyobrażenia ze sobą połączyć, a to połączenie sprawia ogromne trudności, które dziecko przezwycięża nieświadomie. Dziecko rodzi się w rodzinie, ale składu rodziny […]
Kategoria: Rozwój dziecka

Rozwój umysłowy dziecka w pierwszych latach życia cz. 20

Umysł ludzki sam z siebie strachów nie tworzy, lecz wchodzą one do niego z zewnątrz. Wiele złego sprawia tu przesąd i głupota dorosłego otoczenia, albo chęć zabawienia się kosztem umysłu dziecięcego ze strony na pół-dorosłych. Nieraz starsze dzieci dla zabawy straszą młodsze rodzeństwo. Bojaźliwe usposobienie u starszych oddziaływa także na młodszych. Dziecko widząc, że starsze […]
Kategoria: Rozwój dziecka

Rozwój umysłowy dziecka w pierwszych latach życia cz. 19

Jak u zwierząt, tak też u dzieci podobno większy przestrach budzą niezwykłe wrażenia słuchowe, niż wzrokowe. Zauważono, że dziecko nie bało się błyskawicy, ale bało się grzmotu. Dziecko nie boi się klekotu młyna, skoro widzi obracające się koło młyńskie, za to sam turkot młyna wywołuje w jego umyśle poczucie niebezpieczeństwa. Wobec tych trojakich rodzajów obawy […]
Kategoria: Rozwój dziecka

Rozwój umysłowy dziecka w pierwszych latach życia cz. 18

Przeważnie do dziecięcego wieku przywiązany jest przestrach, spowodowany nagłym wstrząśnieniem organów zmysłowych, albo niezwykłym zjawiskiem. Wchodzą tu w grę głównie wrażenia wzrokowe i słuchowe, ale i nagłe dotknięcie nieznanego przedmiotu wznieca popłoch w umyśle. Siła przestrachu zależy od wrażliwości nerwowej. Ta wrażliwość jest nieraz u dzieci tak wielka, że każde silniejsze działanie na zmysły, odbiegające […]
Kategoria: Rozwój dziecka

Rozwój umysłowy dziecka w pierwszych latach życia cz. 17

Innego rodzaju jest obawa, polegająca na doświadczeniu. Tej obawy dziecko zrazu albo wcale nie ma, albo tylko w małym zakresie. Ale w miarę jak się doświadczenie człowieka rozszerza, w miarę jak coraz więcej zgłębia istotę rzeczy, dochodzi do świadomości niebezpieczeństwa, które zagrażają jego bytowi ze strony osób, rzeczy, zjawisk i czynności. Im człowiek mniej wie, […]
Kategoria: Rozwój dziecka

Rozwój umysłowy dziecka w pierwszych latach życia cz. 16

Przyrodzony instynkt działa nieraz na całe kolejne generacje, choć zmieniły się warunki, wśród których jakieś stworzenie żyje. Osioł boi się wody pono dlatego, że przyniósł ten wstręt ze sobą z bezwodnych pustyń azjatyckich, jego pierwotnej ojczyzny. Takiej instynktowej obawy u ludzi nie ma, chociaż się nieraz o niej mówi, bo człowiek od tylu wieków opanował […]
Kategoria: Podstawy wychowania

Rozwój umysłowy dziecka w pierwszych latach życia cz. 15

Ta pierwsza próba wprost przeciwne sobie pociąga następstwa. Niektóre dzieci, niejako dumne ze swego uczłowieczenia, raz na zawsze porzucają niegodne człowieka czołganie się i odtąd stale chodzą na nogach. Inne po pierwszej próbie wracają znów do czołgania się po ziemi. Podobnie znajomy mój po przebytym tyfusie napierał się koniecznie, aby mu pozwolono wstać z łóżka, […]
Kategoria: Rozwój dziecka

Rozwój umysłowy dziecka w pierwszych latach życia cz. 14

Dziecko, trzymając się rączkami jakiegoś przedmiotu, próbuje stanąć na nogach, ale, dziwnym sposobem, porzuca te ćwiczenia i woli całymi tygodniami posuwać się przez używanie rąk jako drugiej pary nóg, albo przez czołganie się na udzie. W tego rodzaju na pół zwierzęcym chodzeniu dziecko dochodzi do ogromnej wprawy. Widziałem w Szczawnicy, że chłopczyk, który miał jedną […]
Kategoria: Rozwój dziecka