Co to jest wychowanie cz. 18

Wychowawca ma nadać umysłowi małego człowieka zamierzony kształt, jaki by się już nie zmienił w zasadniczych punktach. Ten kształt zaś powinien być przez wychowującego nie dowolnie obmyślany, ale zgodny z istniejącym już zwyczajem i obyczajem.

W rozpamiętywaniu tego, czym jest wychowanie, musimy uwzględnić jeszcze jeden punkt. Powiedzieliśmy, że wychowanie ma umysłowi zapewnić pewien kształt, czyli go wykształcić. Ale umysł nie stanowi całej istoty człowieka, pozostaje jeszcze ciało. Jakże więc wychowanie ma się zachować względem ciała?

Ściśle rzecz biorąc, wychowanie tyczy się tylko wykształcenia ducha, wykształcenia umysłu, a nie ciała. Wychowawca jest właściwie tylko nauczycielem dziecka i pasterzem, jako też stróżem jego ducha, a nie lekarzem.

Można więc mówić tylko o wychowaniu duchowym, a nie fizycznym. Leczenie chorego dziecka należy do lekarza.

Z tym wszystkim troska o utrzymanie zdrowia dziecięcego nie da się zupełnie oddzielić od wychowania.